29 gerelateerde items gevonden in de collecties van Erfgoed Delft e.o
» Toon alle gerelateerde items uit de collecties van Erfgoed Delft

 
: S3466
: S7423
: S7234
: S7286
Gezicht op Delft bij de Vleeshal en Vismarkt.
: 102621
: S7119
: S7168
: S7134
: S7138
: S7419

Hippolytusbuurt

From VerhalenWiki

Revision as of 09:54, 12 October 2010 by Erfgoed Delft en Omstreken; Astrid Griffioen (Talk | contribs) (Monumenten op de Hippolytusbuurt)

Jump to: navigation, search
Bron: P.C.J. van der Krogt, Straatnamen van Delft: verklaring van de namen van straten en buurten, grachten en bruggen, Delft 2000.

Vermelding en vaststelling

Vermeld in 1557 als Sinte Hipolitusbuerte; bevestigd Raadsbesluit 30 januari 1997

Ligging


Beschrijving

De naam van Sint Hippolytus is nauw verbonden met het verleden van Delft. Deze bisschop te Rome, die omstreeks 235 als martelaar stierf en naar de overlevering wil in Keulen begraven werd, werd volgens de overlevering in 1396 de tweede naamheilige van de kerk aan de Oude Delft, die voorheen aan Sint Bartholomeus was gewijd. In dat jaar op Sint-Hippolytusdag (13 augustus) behaalden de Delftenaren een overwinning op de Friezen, waardoor zij weer in de gunst van Hertog Aalbrecht van Beieren kwamen en hun verloren rechten terugkregen. Als dank daarvoor zou men Sint Hippolytus als patroonheilige van de Oude Kerk aangeno-men hebben. Of dit verhaal, dat door Van Bleyswijck vermeld wordt, waar is, weten we niet. In ieder geval is er al in 1405 een Sinte Ypolitus Prochikerc binnen Delf [Br. 5]. Bijna twee eeuwen later, toen Delft in de opstand tegen Spanje de zijde van de Prins koos (1572), moest de heilige het veld ruimen en sprak men bij voorkeur van de Oude Kerk. De herinnering aan bisschop Hippolytus bleef nog in de naam van een gedeelte van de Nieuwe of Voordelft. Deze gehele gracht werd tot omstreeks 1600 ook Voorstraat genoemd. Ter plaatse van de huidige Hippolytusbuurt lag de westelijke zijde ongeveer een meter hoger dan de andere zijde: de naam Hoogstraat was het gevolg. Al in 1344 werd de Hoghe strate vermeld [Br. 1]. Aan de oostzijde verkocht men er vis, zodat daarvoor ook de naam Vismarkt gebruikt werd (vermeld in 1417 als Vischmarct [Br. 3]). In de 16de eeuw maakten deze namen plaats voor Sint-Hippolytusbuurt, waarvan het 'Sint' al snel verdween. Oorspronkelijk was dit alleen de benaming voor de huisjes - een 'buurt' - die tegen het koor van de Oude of Sint-Hippolytusbuurt gebouwd waren. Wanneer Boitet de vogelmarkt (Poelenmarkt) behandelt, vermeldt hij dat deze van ouds 'aan de overzyde van de Hyppolitus buurt' gehouden werd. De Poelenmarkt was de huidige Voorstraat oostzijde tussen de Choorstraat en de Poelebrug (voor de Oude Kerkstraat). De Hippolytusbuurt was dus het pleintje naast het koor van de Oude Kerk tussen de Oude Kerkstraat en het Heilige Geestkerkhof. Een tweede aanwijzing hiervoor is de volgende omschrijving van de rekeningen van het Gasthuis van 1600 [Br. 10]: Voorstraet bezijden de Oude Kerck anders Hoochstraet of Hypolitusbuyrt, waarmee men de gehele westzijde van de Nieuwe Delft tussen de Oude Kerk en de Nieuwstraat bedoelde. De naam is op veel verschillende manieren geschreven: Sinte Ipolitusbuert (1561), Ypolitusbuyrt (1568), Hiepolieters Buurt (1767), Epooltiesbuijrt (1649 (op de kaart van Blaeu)), Politusbuert (1561 [Br. 11]), Pooltgensbuurt (1655), enz. Niet alleen het wonen in een steeg werd als een 'maatschappelijke achteruitstelling' gevoeld. In 1899 bereikte de gemeenteraad net volgende verzoek: 'Geven met verschuldigden eerbied te kennen de ondergeteekenden, allen bewoners van de Hypolitusbuurt alhier. Dat zij (met het oog op den h.i. weinig passenden naam van Hypolitusbuurt der door hen bewoond wordende gracht) gaarne een meer passenden en tevens welluidender naam als Hypolitusbuurt, daaraan wenschen gegeven te hebben, evenals met de vorige namen der Broerhuislaan, Pepersteeg en Breedsteeg alhier en welke namen in welluidender en meer passende namen, zooals Gedempte Burgwal, Peperstraat en Breestraat zijn veranderd. Reden waarom ondergeteekenden zich tot UEAb. wenden, met verzoek dat het UEAb. moge behagen, om den naam van Hypolitusbuurt te doen veranderen en dien te doen vervangen door: Hypolitusgracht'. Hierin zien we dat zelfs het wonen in een 'laan' als een achteruitstelling gezien werd. Overigens werd aan dit verzoek niet voldaan. Iedereen sprak toch van 'de Pooltjesbuurt' en dat zou wel zo blijven. Alleen de postbode zou de wijziging merken! Over de Nieuwe Delft in de Hippolytusbuurt liggen de Hof van Delftse brug en de Warmoes- en Kaakbrug.

Monumenten op de Hippolytusbuurt

Op de website Achter de gevels van Delft is een beschrijving van het pand op de Hippolytusbuurt 12-14 opgenomen.
Op de website Lijst van rijksmonumenten in Delft zijn 17 panden, te weten nummer 1 op de hoek met Nieuwstraat 20-28, nummer 15-17, nummer 17A, nummer 19, nummer 21-23,nummer 29,nummer 31-35,nummer 37, en nummer 39 op de Hippolytusbuurt opgenomen.
De gemeente Delft heeft een eigen website waarin alle rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten zijn opgenomen. Van 43 woningen op de Hippolytusbuurt wordt een korte beschrijving gegeven.

Willem de Bie in Dubbel Delft in Delft op Zondag van 1 april 2007 over de Hippolytusbuurt:

De Hippolytusbuurt is nauw verbonden met handel, met markt. Zo heette de oostkant van deze fraaie Delftse gracht in de veertiende eeuw vismarkt. Ook is er in de geschiedenisboeken sprake van de ‘poelenmarkt’; deze vogelmarkt was te vinden tussen de Choorstraat en de Oude Kerkstraat. Zoals gebruikelijk werd deze poelenmarkt gemengde met de Hippolytusbuurt en had men het over de ‘Pooltjesbuurt’. Er is heel wat afgetobd met de benaming van dit deel van de stad. Een kleien greep: Sinte Ipolitusbuert, Ypolitusbuyrt, Hiepolietersbuurt, Epooltiesbuijrt, Politusbuert, Hoogstraat en Pooltgensbuurt. Deskundigen (zie ook het boek ‘Straatnamen van Delft’ van Peter vd Krogt) houden het er op dat de naam voortkomt uit het feit dat een groepje (‘buurt’) huizen tegen het koor van de Oude of Sint-Hippolytuskerk waren gesitueerd. In het jaar 1899 schreven een aantal bewoners een brief naar de gemeenteraad met ‘het verzoek dat het UEAb moge behagen om den naam van Hippolytusbuurt te doen veranderen en dien te doen vervangen door: Hyppolitusgracht’. Blijkbaar vond men ‘gracht’ chiquer dan ‘buurt’. Het verzoek werd niet ingewilligd. Iedereen bleef overigens gewoon spreken over de ‘Pooltjesbuurt’. Naast een historie als vismarkt, waarvan de Visbanken nog het huidige bewijs zijn, wordt er langs het water de Hippolytusbuurt sinds jaar en dag van alles verhandeld. Op zaterdag kan je er in de zomermaanden terecht voor een oude Duitse helm, een cursus Papiamento, ansichtkaarten van decennia geleden, antiek, een paarse bloemenvaas of een oude elpee van The Soft Machine. Liefkozend
foto Tiemen van der Reijken
foto Willem de Bie

‘rommel’ genoemd. En op donderdag natuurlijk voor bloemen, bloembollen, zaden, planten en verse (‘drie bossen voor maar vijf euro!!’) tulpen, chrysanten of welk bloemenjaargetijde het dan ook maar is. Voeg daar op de kop van de gracht bij de Visbanken nog straatmuzikanten, oudere ouderen met een biertje op de trap van de Koornbeurs, en een standwerker met horloges voor vijf euro bij en je hebt een beeld van een van de gezelligste punten in de stad!

Willem de Bie in Dubbel Delft in Delft op Zondag van 2 juli 2006 over de Visbanken aan de Hippolytusbuurt:

Heilbot, forel, zeebaars, pijlstaart inktvis, schar, zeeduivel, roodbaars, makreel, garnalen, snoekbaars, zwaardvis, kabeljauw, tonijn, makreel, zalm, schalvis en zeekraal zijn zo wat van die zoet- en zoutwaterspartelaars die je kan vinden bij de Delftse Visbanken. De bakjes kibbeling, mosselen en de lekkerbekjes gaan daar in hoog tempo van hand tot hand. En sinds kort natuurlijk weer de malse nieuwe haring. Een winkel met de meest aparte producten die je in onze stad kan vinden. Eeuwenlang was alle Delftse handel, inclusief de vishandel, geconcentreerd in de omgeving van de Markt. De dagmarkt op de Markt, het vee op de Beestenmarkt, de boter langs de Boterbrug, de wijnen langs de Wijnhaven, de turf op de Brabantse Turfmarkt en de paarden op de Paardenmarkt. Ooit waren er in de stad drie plaatsen waar de vis verhandeld mocht worden. Deze lagen op of in de buurt van bruggen waar de vis makkelijk met water kon worden schoongespoeld en waar de vissers hun handel met boten konden afleveren. Veel vissers kwamen via Delfshaven, de haven die bij Delft hoorde, hun handel brengen op de Kaakbrug, de Wijnhaven en langs de Camaretten. En dan was er nog de riviervis die verhandeld werd op de Hieronymusbrug over het Oude Delft. Naast de hal waar het vlees werd verkocht, ooit de Vleeshal en nu beter bekend als de Koornbeurs, werd de zeevis verhandeld.
foto Tiemen van der Reijken
foto Willem de Bie
Dit gebeurde op zogenaamde visbanken: stenen banken waar de al of niet schoongemaakte vis voor de potentiële koper op werd uitgestald. De resten van het schoonmaken verdwenen weer naar de plek waar de handel vandaan kwam: het water. Eind 1963 verzonnen de heren Bert Klemens en Willem van Doorne dat de Visbanken ook een ideale plek was voor het houden van een kunstmarkt. En zo kon Tiemen vd Reijken op 4 november 1963 de foto maken van een aantal mensen met een goede neus voor kunst in plaats van heilbot, forel, zeebaars, ….

Literatuur en bronnen

Bron 1557: Ons Voorgeslacht 42 (1987):. 461. Lit. D. van den Akker s.j. 'Hippolytus in Delft'. Delfia Batavorum Jaarboek 1991 (1992): 15-24.
Achter de gevels van Delft.
Lijst van rijksmonumenten in Delft.
Delft op Zondag, 1 april 2007
Delft op Zondag, 2 juli 2006

Buurt en wijk

Buurt: Centrum; Wijk: Binnenstad
categorie:Straten in Delft

Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies